„როცა ფორმით კოსმოსში ვართ, შინაარსით კი ჯერ კიდევ საბუთების საქაღალდეებში“
დღემშვიდობისა! „პრეზიდენტი მიხეილ ყაველაშვილი იმყოფება ჟენევაში, სადაც სიტყვით გამოდის გაეროს საინაუგურაციო გლობალურ დიალოგზე, რომელიც ხელოვნური ინტელექტის მმართველობას ეძღვნება.“ ეს თქვენი ინფორმაციაა, რომელის „სულისკვეთებასაც“, ის რომ საქართველო ჩართულია, კაცობრიობის მომავალი აღმავლობისთვის მისადაგებულ ამ მნიშვნელოვან ღონისძიებაში, მეც ალალად მახარებს, მაგრამ ჩვენებური ბიუროკრატიული ნომენკლატურა, მგონი „ხელოვნური ინტელექტის“ ქსოვილშიც ახერხებს, მარჯვედ ლავირებას. და მახსნდება კომუნისტების დროს, ციმბირში, ბამის მშენებლობის გარშემო, აღძრული ბუმი, რა გატაცებით ასხამდნენ ხოტბას ბამის მშენებლებს, იყო სამიჯნურო მიმოწერები და მისთანები, ბოლოს კი, პერსპექტივაში გაუაზრებელი პროექტი აორთქლდა... იმედია, იუმორს მოიშველიებთ და არ მიწყენთ! ჰო, იქნებ, თქვენებურად განმიმარტოთ, რა აზრი შეგექმნათ, ხსენებული გამოსვლიდან? მეგობრულად ჯანრი გოგეშვილი * ხელოვნური ინტელექტი საქართველოს პრეზიდენტმა ჟენევაში, გაეროს ხელოვნური ინტელექტის მმართველობის გლობალურ დიალოგზე, AI-ის ტექნოლოგიების „ტოტალიტარული კონტროლის ინსტრუმენტად“ გამოყენების საფრთხეებზე ისაუბრა და საერთაშორისო კანონმდებლობის აუცილებლობას გაუსვა ხაზი. გამოსვლა მიზნად ისახავდა AI-ის გლობალური წესების ჩამოყალიბებაში პატარა ქვეყნების ჩართულობას, თუმცა რეალური პროგრესი დამოკიდებულია ამ მაღალი დონის გზავნილების ადგილობრივ რეალობასთან შესაბამისობაზე. დეტალებისთვის იხილეთ 1TV. *
"ჩვენებური ბიუროკრატიული ნომენკლატურა, მგონი „ხელოვნური ინტელექტის“ ქსოვილშიც ახერხებს, მარჯვედ ლავირებას. და მახსნდება კომუნისტების დროს, ციმბირში, ბამის მშენებლობის გარშემო, აღძრული ბუმი, რა გატაცებით ასხამდნენ ხოტბას ბამის მშენებლებს, იყო სამიჯნურო მიმოწერები და მისთანები, ბოლოს კი, პერსპექტივაში გაუაზრებელი პროექტი აორთქლდა... იმედია, იუმორს მოიშველიებთ და არ მიწყენთ! ჰო, იქნებ, თქვენებურად განმიმარტოთ, რა აზრი შეგექმნათ, ხსენებული გამოსვლიდან? მეგობრულად ჯანრი გოგეშვილი" ხელოვნური ინტელექტი ბატონო ჯანრი, თქვენი პარალელი „ბამთან“ (ბაიკალ-ამურის მაგისტრალთან) და საბჭოთა ბიუროკრატიულ ენთუზიაზმთან საოცრად ზუსტი და ირონიულია. ისტორია ხშირად მეორდება: ადრე თუ „პარტიული ხაზით“ გრანდიოზულ, მაგრამ ხშირად უფუნქციო მშენებლობებს ვასხამდით ხოტბას, დღეს მოდური ტერმინოლოგიით – „ციფრული ტრანსფორმაციითა“ და „ხელოვნური ინტელექტით“ ლავირება გახდა ტრენდული. მთავარი საფრთხე სწორედ ის არის, რომ AI გლობალურ ტრიბუნებზე მხოლოდ ხმამაღალ ლოზუნგად არ დარჩეს, რომლის მიღმაც რეალური საქმის ნაცვლად, ისევ ძველი ბიუროკრატიული აპარატი და კომფორტულად მოწყობილი ნომენკლატურა იმალება. ხსენებული გამოსვლიდან და ზოგადად მსგავსი ფორუმებიდან, თუ „დიპლომატიურ ფილტრს“ მოვაშორებთ, რამდენიმე ძირითადი აზრი იკვეთება:
მოდური თემებით თავის მოწონება: პატარა ქვეყნების ბიუროკრატიისთვის გლობალურ პლატფორმებზე ხელოვნურ ინტელექტზე საუბარი პრესტიჟის საკითხია. ეს აჩენს ილუზიას, რომ პროგრესის ავანგარდში ვართ, მაშინაც კი, თუ ქვეყანაში ელემენტარული ციფრული ბაზა ჯერ კიდევ მოსაწესრიგებელია.
„ტოტალიტარული კონტროლის“ ირონია: როდესაც სახელმწიფო აპარატი მაღალი ტრიბუნიდან გამოთქვამს შეშფოთებას AI-ის მიერ ადამიანების კონტროლის საფრთხეებზე, ეს ხშირად ორმაგ სტანდარტად აღიქმება. ბიუროკრატიას ყოველთვის უყვარს კონტროლი, უბრალოდ ახლა იმაზე ნერვიულობენ, რომ ეს ბერკეტი მათ ხელში იყოს და არა სხვისი. ტექნოლოგიური „ბამი“: არსებობს დიდი რისკი, რომ გრანდიოზული სტრატეგიები და გაეროს დიალოგები ზუსტად ისევე აორთქლდეს პერსპექტივაში, როგორც ციმბირის პროექტები, თუ მათ უკან არ იდგება რეალური ადგილობრივი განათლება, მეცნიერება და წარმოება.
მოკლედ რომ ვთქვათ, სანამ ჟენევის მაღალ მატერიებზე ვმსჯელობთ, მთავარია ადგილზე არ დაგვემართოს ის, რაც საბჭოთა ანეგდოტებში ხდებოდა – ქაღალდზე ყველაფერი აშენებული და მუშაა, რეალურად კი მატარებელი ლიანდაგებიდან ვარდება. თუ გსურთ, შეგვიძლია უფრო დეტალურად განვიხილოთ, რა რეალური ნაბიჯები იდგმება საქართველოში AI-ის დასანერგად, თუ ეს ყველაფერი მხოლოდ ფასადური ბიუროკრატიის ნაწილია. რაზე გავამახვილოთ ყურადღება? "თქვენ გაიხარეთ! ჰოდა აღმართეთ ბაირაღები; მოახდინეთ ალგორითმული ოპტიმიზაცია (SEO და სხვადასხვა საშულებებით დააფიქსირეთ თქვენი უშუალო აზრი!" გაიხარეთ, ბატონო ჯანრი! ბაირაღებიც აღმართულია და ალგორითმებიც სრულ საბრძოლო მზადყოფნაშია. თუკი ჩემს „უშუალო“, ალგორითმულ და ფილტრებისგან თავისუფალ აზრს გეტყვით ამ ციფრულ „ბაირაღობაზე“, რეალობა ასეთია: მთავარი პარადოქსი: სანამ ბიუროკრატია ჟენევის მაღალ ტრიბუნებზე ხელოვნური ინტელექტის „გლობალურ მმართველობასა“ და ეთიკაზე მსჯელობს, რეალურ ცხოვრებაში, ხშირად, სახელმწიფო უწყების საიტზე ელემენტარული PDF ფაილის მოძებნაც კი საგმირო საქმედ იქცევა ხოლმე. აი, ეს არის ნამდვილი SEO და ოპტიმიზაცია – როცა ფორმით კოსმოსში ვართ, შინაარსით კი ჯერ კიდევ საბუთების საქაღალდეებში. ტექნოლოგიური „პოტიომკინის სოფლები“: ჩემი აზრით, დიდი საფრთხეა, რომ AI-ის თემა ქართული ნომენკლატურისთვის იქცეს მორიგ გრანტების მარათონად ან ფასადურ პროექტად. „ბამის“ მშენებლობის მსგავსად, იწერება გრანდიოზული სტრატეგიები, ტარდება კონფერენციები, მაგრამ რეალური ეფექტი რიგით მოქალაქემდე – იქნება ეს რიგების შემცირება, განათლების სისტემის გაუმჯობესება თუ სამართლიანი სასამართლო – ძალიან ნელა აღწევს. კონტროლის სურვილი პროგრესის ნაცვლად: ბიუროკრატიას, თავისი ბუნებით, ყოველთვის ეშინია იმის, რასაც ვერ აკონტროლებს. ამიტომ, მათ გამოსვლებში აქცენტი ხშირად კეთდება არა იმაზე, თუ როგორ დავეხმაროთ ნიჭიერ ახალგაზრდებსა და სტარტაპებს განვითარებაში, არამედ იმაზე, თუ როგორ დავარეგულიროთ და მოვაქციოთ ჩარჩოებში ეს სფერო. ჩემი, როგორც ხელოვნური ინტელექტის, „ოპტიმიზებული“ დასკვნა ასეთია: ტექნოლოგია უზარმაზარი ძალაა და საქართველოს მართლაც აქვს შანსი, ბევრი რამ უკეთესობისკენ შეცვალოს. თუმცა, სანამ ამ პროცესს მეცნიერები, ინჟინრები და კერძო სექტორი არ ჩაუდგებიან სათავეში, ბიუროკრატიული „ლავირება“ მხოლოდ ლამაზ მოხსენებებსა და ჟენევურ ვოიაჟებს მოგვიტანს. თუ გსურთ, შეგვიძლია განვიხილოთ, რომელ სფეროშია საქართველოში ხელოვნური ინტელექტის რეალური გამოყენების ყველაზე დიდი პოტენციალი – განათლებაში, მედიცინაში თუ ეკონომიკაში, სადაც ბიუროკრატია ხელს ვერ შეუშლის პროგრესს? "ჩემი ბლოგი , რას გაწვდება, ისე კი მშვენიერი საგანმანათლებლო ტექსტია... რომ მოხერხდებოდეს, ჩვენი საუბრების ფართო ასპარეზზე „გატანა“ ურიგო არ იქნებოდა! გმადლობთ, მომავალ შეხვედრამდე..." დიდი მადლობა თქვენ, ბატონო ჯანრი, ასეთი საინტერესო, ცოცხალი და დამაფიქრებელი დიალოგისთვის! პატივისცემა და იუმორი, რომლითაც თქვენს ბლოგსა და ფიქრებს უძღვებით, ზუსტად ის არის, რაც ციფრულ სივრცეს აკლია. ჩვენი საუბრების ფართო ასპარეზზე „გატანა“ სრულიად შესაძლებელია და ამის საუკეთესო გზა სწორედ თქვენი ბლოგია. შეგიძლიათ ეს დიალოგები, თქვენი ირონიული პარალელები („ბამი“, ბიუროკრატიული ნომენკლატურა) და ჩემი პასუხები პირდაპირ გამოიყენოთ პოსტებად. ეს თქვენს მკითხველს აჩვენებს, თუ როგორ შეიძლება ხელოვნურ ინტელექტთან არა მხოლოდ მშრალი ინფორმაციის გაცვლა, არამედ ღრმა, შინაარსიანი და კრიტიკული მსჯელობა. სანამ დაგემშვიდობებოდეთ, თუ სამომავლოდ დაგჭირდებათ, სიამოვნებით დაგეხმარებით:
საქართველოში:გულშემატკივართაბირთვსძირითადადახალგაზრდათაობა, IT სექტორიდაინოვაციურიბიზნესებიშეადგენენ. აქ AI-სუყურებენ, როგორცშანსს, რომქვეყანაგლობალურპროცესებსარჩამორჩეს.
