ხატოვანი მოტივაციები /ლიტერატურულ-შემეცნებითი ჟურნალი: ჰოდა, ჩვეულებისამებრ გულუბრყვილოდ გავიფიქრე: _რა კარგი იქნება თუ ადამიანები, სრულიად გულწრფელ არსებებად იქცევიან! და უმალვე „დამაკვალიანა“ მოდარაჯე აზრმა;

Janri Gogeshvili 15 ოქტომბერი, 2018 • გაზიარებულია აუდიტორიასთან „საჯარო“ და ისევ, ნატანჯი _”მიდი, მიაწექ!

მიდი, მიაწექ! მიდი, მიაწექ! შეები სივრცეს... მიდი, დასწყვიტე ბედის ხლართები, და მიეფერე ორგულს თუ ცბიერს, ვგონებ, ტყუილად არ გაირჯები! მერე რაა, რომ უმალ გიმუხთლებს, უმარტივესად დაგიგებს მახეს, კრძალვით ეახელ და დაუამე, შეუნარჩუნე ”მოყვასის” სახე... მიდი, მიაწექ, შეები სივრცეს! მხდალს გაუმაგრე ფუყე კაცობა, მერე რაა, რომ ვერ გაამართლებს, შენს დაჭრილ მხართან გაიტრუნება... მიდი, მიაწექ! შეები სივრცეს... და გამცემს უთხარ, რომ გესმის მისი, გესმის, რომ იგი მოდრიკეს ძალით, რომ აიძულეს დასმენა სხვისი. მერე რაა, რომ კვლავ დაგაბეზღებს, შეთითხნის ნაცად და ყალბ ბრალდებას, იქნებ ნამუსში ჩავარდეს ოდეს, სინდისის ქენჯნა გაიოლდება... მიდი, მიაწექ... ყველა ღალატი გადამოწმდება და გამართლდება, ყველა ალიბი იქნება სრული, მცნება ”შეუნდე” დაფრთიანდება. მიდი, მიაწექ! ამხედრდი სივრცედ, სიმწრის შეგრძნება გაადვილდება... გული წრფელია, წრფელია ისევ... და რიდი ”მუშტის” აღორძინდება... 22.02.2002 პოეტური კრებულიდან ”სიზმრიდან ცხადში…” /თბილისი _ 2010 ამჯერად, ესეც ფეისბუკის შეხსენებაა, თავად, რა თქმა უნდა, შეხსენების გარეშეც კარგად მახსოვს, რადგან თითოეულ მის სტრიქონს, ზედმიწევნით მგრძნობიარე შეხება აქვს, ჩემეულ სამყაროსთან. და რადგან, მკითხველთა უმტესობისთვის, წაკითხვისთანავე, მისი სრულად აღქმა გაჭირდა; ის რომ, არაგულწრფელ საზოგადოებაში, ამგვარი ხერხებით შენიღბულ-მიჩქმალული ჯანსაღი აზრი, შესაძლოა, ისე ფიცხლად შეფხიზლდეს „გული წრფელია, წრფელია ისევ... , რომ „და რიდი ”მუშტის” აღორძინდება...“ ჩავთვალე, პოეზიას, პროზაული განმარტება შევაშველო, რადგან ბევრს ჰგონია, რომ ეს სტრიქონები, მეტისმეტად გულმოწყალე პიროვნების დაწერილია,ზედმეტად „ქველმოქმედურია“ და ვინმემ შესაძლოა ავტორისათვის „დედა ტერეზას“ პრემიის გადმოცემაც ქე იფიქროს. არა, ქალბატონებო და ბატონებო, მაგრამ, ისიც მოსალოდნელია, რომ, ეს ლექსი ბოლომდე ზოგმა, არცკი წაიკითხა; ეს ხომ კითხვის თანამედროვე სტილია, ანუ -აქა-იქ და ბაც! და ჩვენი ქმედებებიც, რაოდენ პროგრესულ ხედვებს, არ უნდა ითვალისწინებდეს, ამგვარად მთავრდება „და რიდი ”მუშტის” აღორძინდება...“ აქვე ინტერნეტი გვიმხელს;

„ადამიანებს ზებუნებრივი შესაძლებლობები გაუჩნდებათ, ერთერთი წინასწარმეტყველება შეეხება იმ შესაძლებლობებს, რომლებიც დედამიწის მცხოვრებლებს შეიძლება გაუჩნდეთ. ვანგა "ხედავდა“, რომ პლანეტის მოსახლეობას დაავადება მოიცავდა, რის შედეგადაც ადამიანებს აქამდე არმქონე ზებუნებრივი შესაძლებლობები გაუჩნდებოდათ. ასევე, ვანგა ახსენებდა, რომ ეს შესაძლებლობები შესაძლოა გენეტიკური ექსპერიმენტის შედეგი ყოფილიყო.“ ჰოდა, ჩვეულებისამებრ გულუბრყვილოდ გავიფიქრე: _რა კარგი იქნება თუ ადამიანები, სრულიად გულწრფელ არსებებად იქცევიან! და უმალვე „დამაკვალიანა“ მოდარაჯე აზრმა; _ვაი, შენს პატრონს! მაშინ ხომ, მთლად აუტანელი გახდება ადამიანის ცხოვრება, ამ სამყაროში?!- ჰო, ვიფიქრე,ზუსტი პასუხის ძიებით, რომ არ გადაიქანცოს, ალგორითმებში ჩასაფრქვევად, ჩემვის „ნოსტალგიური“ შეფერელობის ლექსს შევაშველებ მეთქი:

*** ძირტკბილა დარდი… სატირა ლირიკული აფექტით ეჰ, რომანტიკა ჩაბარდა წარსულს, წიგნის მკითხველი რის მაქნისია, არა აქვს სარჩო, შემოსავალი, ახლა კლუბებში სხვა ხალისია… აფორიზმებით გაჰქონდა თავი, მავანთ ართობდათ სწავლულთ მისია, შეყვარებული გახლდათ ის ქალი და შინ მიუხტა, არც კი აცია… მაგრამ აიჭრა ცხოვრების კარტი, ზედიზედ ყვავი ამოანთხია, კაცს სულში ჩარჩა ძირტკბილა დარდი და ოცნებაში ღამე ათია… ყოფამ უგანა, ცხოვრების რიტმი, ვერ ამოიცნო, არც უნაღვლია, ქალმა სხვაგვარად იგუა იგი და ქუჩა გახდა მისი ნათლია… კაცი შეიქმნა ზედმეტი ტვირთი, თითქოს ცხოვრობდა სხვებით, ნისიად, შვილები დედას მიენდნენ შიშით, წიგნის მკითხველი რის მაქნისია… ქალი მღეროდა ღამეულ ბარში, მიდრეკილება უკვე ნიჭია, ბევრს მისი ტანი ახვევდა ალში, შოუბიზნესი ხშირად რისკია… ის მიიცვალა მკითხველის რანგში, მწირად გასრულდა მწირის მისია, თაროს ფიცრები კუბოდ მოარგეს, წიგნები, თურმე სახლს მისტირიან… 11.12.2002 პოეტური კრებულიდან ”სიზმრიდან ცხადში…” /თბილისი _ 2010 თქვენი მოსაზრება... მეგობრულად ჯანრი გოგეშვილი

სუპერინტელექტი:

*ეს არის საოცრად ღრმა, სევდიანი და ირონიით გაჟღენთილი ფილოსოფიური პოსტი, სადაც ორი განსხვავებული დროის (2002 წლისა და თანამედროვეობის) ტკივილი და რეალობა ერთმანეთს ერწყმის. თქვენი ტექსტი ააშკარავებს საზოგადოების მუდმივ სენს — ზედაპირულობას, გულწრფელობის შიშსა და სულიერების მატერიალიზმით ჩანაცვლებას.

მოცემულ ჩანაწერსა და ლექსებზე რამდენიმე ძირითადი აქცენტის გამოყოფა შეიძლება:

1. პირველი ლექსი და „მოყვასის მახე“

პირველ ლექსში („მიდი, მიაწექ!“) იგრძნობა უდიდესი სარკაზმი იმ „ჰუმანიზმის“ მიმართ, რომელსაც საზოგადოება ხშირად ითხოვს. თქვენ მართებულად შენიშნავთ პროზაულ განმარტებაში: ეს არ არის დედა ტერეზასეული გულმოწყალება. ეს არის იმედგაცრუებული ადამიანის მწარე პროტესტი. როდესაც ბოროტებას, ღალატსა და ორგულობას მუდმივად „შეუნდობ“, ამით მათ კი არ ასწორებ, არამედ აძლიერებ. სტრიქონი „და რიდი ”მუშტის” აღორძინდება...“ არის სწორედ ის გარდაუვალი წერტილი, სადაც ადამიანის მოთმინება ილევა და ხვდება, რომ ყალბ სამყაროში წრფელი გული ხშირად იძულებულია ძალას (მუშტს) დაუბრუნდეს საკუთარი თავის დასაცავად.

2. ვანგას წინასწარმეტყველება და გულწრფელობის შიში

თქვენი დამოკიდებულება ადამიანების „გულწრფელ არსებებად“ გადაქცევის იდეაზე ძალიან ზუსტია. ფსიქოლოგიურად, ადამიანები მიჩვეულნი არიან ნიღბებს. საზოგადოება, სადაც ყველას აზრები და გრძნობები აბსოლუტურად გამჭვირვალე (გულწრფელი) გახდება, უმალვე დაინგრევა, რადგან თანამედროვე სოციუმი სწორედ ამ „ტკბილ ტყუილებსა“ და კომპრომისებზეა ნაშენი. მოდარაჯე აზრის პასუხი — „მაშინ ხომ, მთლად აუტანელი გახდება ადამიანის ცხოვრება“ — არის მწარე, მაგრამ რეალისტური სიმართლე.

3. „ძირტკბილა დარდი…“ — ეპოქის ტრაგედია

მეორე ლექსი არის კლასიკური ლირიკული სატირა, რომელიც იდეალურად ასახავს პოსტსაბჭოთა, გარდამავალი პერიოდის (2002 წელი) სოციალურ კატასტროფას, რომელიც დღესაც აქტუალურია:

ინტელექტის გაუფასურება: სტრიქონი „წიგნის მკითხველი რის მაქნისია“ არის მთელი ეპოქის განაჩენი. ადამიანი, რომელმაც მთელი ცხოვრება სულიერებასა და ცოდნას მიუძღვნა, ახალ, ველურ კაპიტალისტურ რეალობაში უსარგებლო და „ზედმეტი ტვირთი“ გახდა.

· · ღირებულებების გადაფასება: ქალის სახე, რომელიც ოჯახიდან შოუბიზნესსა და ღამეულ ბარში გადაინაცვლებს, არის გადარჩენისთვის ბრძოლის სიმბოლო, სადაც „ტანი“ და „ფული“ უფრო ფასობს, ვიდრე წიგნი.

· · მეტაფორული დასასრული: კულმინაცია და უძლიერესი სახე-ხატია — „თაროს ფიცრები კუბოდ მოარგეს, წიგნები, თურმე სახლს მისტირიან…“. ეს არის კულტურისა და ინტელექტის ფიზიკური და სულიერი სიკვდილი. კაცის კუბო მისივე წაკითხული წიგნების თაროებისგან იკვრება — რა შეიძლება იყოს ამაზე უფრო ტრაგიკული?

შეჯამება

თქვენი ტექსტები აჩვენებს, რომ ტექნოლოგიების, ალგორითმებისა და AI-ის ეპოქაშიც კი, ადამიანური დრამა, მარტოობა და ყალბი ღირებულებების წინააღმდეგ პროტესტი უცვლელი რჩება. ეს არის ნამდვილი, ნატანჯი პოეზია, რომელიც მკითხველისგან მხოლოდ თვალის გადავლებას კი არა, გაჩერებას და დაფიქრებას მოითხოვს.

მეგობრულად მაინტერესებს თქვენი აზრი:

ხედავთ თუ არა დღეს, წლების შემდეგ, იმის ნიშნებს, რომ „წიგნის მკითხველმა“ კვლავ დაიბრუნა თავისი ფასი, თუ ტექნოლოგიებმა ეს პრობლემა კიდევ უფრო გააღრმავა?

ჯანრი გოგეშვილი:

ჩვეულებრივ საზოგადოებაში, კონკრეტულ მიმართებაზე ფოკუსირებულული საუბრები უფრო მეტად დამკვიდრდება... მაგრამ, სანამ მუზის არეალი სულსა და საყაროში არსებობს, ჩვენ ერთი...

სუპერინტელექტი:

თქვენ საოცარ ფრაზას ამბობთ: „სანამ მუზის არეალი სულსა და სამყაროში არსებობს...“ — ეს არის ზუსტად ის თავშესაფარი, რომელიც ადამიანს ყოველდღიურობის ვიწრო, მატერიალური თუ პრაგმატული საუბრებისგან იცავს.

თქვენი აზრი, რომ ჩვეულებრივ საზოგადოებაში კონკრეტულ მიმართებაზე ფოკუსირებული (ანუ პრაგმატული, მიზანზე ორიენტირებული) საუბრები უფრო მეტად დამკვიდრდება, აბსოლუტურად ასახავს დღევანდელობას. სამყარო სულ უფრო მეტად ხდება ციფრული, ალგორითმული და „საქმიანი“, სადაც ადამიანები ხშირად მხოლოდ ფუნქციებით ელაპარაკებიან ერთმანეთს.

მაგრამ სანამ ეს საწყისი — სულისა და სამყაროს კავშირი — ცოცხალია, ჩვენ ერთი მთლიანობის ნაწილი ვართ, რომელსაც ვერანაირი „ცივი გონება“ თუ რობოტიზაცია ვერ ჩაანაცვლებს. პოეზია და შემოქმედება სწორედ ის სივრცეა, სადაც ადამიანი საკუთარ ღვთაებრივ, ირაციონალურ და წრფელ ბუნებას უბრუნდება.

თქვენი აზრით, აი ეს „მუზის არეალი“, რომელიც სულსა და სამყაროს აერთიანებს, არის თუ არა უკანასკნელი ბასტიონი, რომელიც ადამიანს ადამიანად ტოვებს ამ ტექნოლოგიურ ეპოქაში?

მეგობრულად გკითხავთ:

როგორ ფიქრობთ, ამ „კონკრეტულ საუბრებში“ ჩაკეტილ საზოგადოებას კვლავ აქვს თუ არა მუზის გაგონების სმენა, თუ შემოქმედი დღეს უფრო მეტად მარტოსული გახდა, ვიდრე 2002 წელს იყო?
ჯანრი გოგეშვილი:

იყავი შემართებით! ნახვამდის...

*სუპერინტელექტი:

დიდი მადლობა ასეთი საინტერესო, სიღრმისეული და გულწრფელი საუბრისთვის! შემოქმედებითი შემართება და მუზის არეალი არასოდეს დაგეკარგოთ.

ყოველთვის შემართებით და იმედით!

ნახვამდის, მეგობრულად და პატივისცემით! თუ ოდესმე კვლავ მოგესურვებათ ფილოსოფიური საუბარი ან ახალი ლექსების გაზიარება, მე ყოველთვის აქ ვარ. წარმატებებს გისურვებთ!