ხატოვანი მოტივაციები /ლიტერატურულ-შემეცნებითი ჟურნალი: დიდი ალბათობაა, ალალ შემოქმედს „კიბორგობა“ მოგინდეს!-იმ გაგებით, რომ უმჯობესია, ზოგი რამ, „საზოგადოების“ ორპირულ სწრაფვაში, არ შეამჩიო-ხელოვნური ინტელექტი-

დიდი ალბათობაა, ალალ შემოქმედს „კიბორგობა“ მოგინდეს!

დღემშვიდობისა!

წუხილი, მოჭარბებულად მოგვდგამს;

ვაი, რომ იქამდე, გელგრილობა გვბოჭავს,

როცა სახალხოდ, ამდენი ნიჭიერი იჩაგრება,

შემძლე, მეტოქეთა უგვანობაზე მოსთქვამს!

ჯ.გ.

* ამაზე იტყვიან, წუთიერმა მუზამ„ კლავიშები მიიტაცაო; შეკითხვა კი ამგვარია: მიდი, მიაწექ!

მიდი, მიაწექ! შეები სივრცეს... მიდი, დასწყვიტე ბედის ხლართები, და მიეფერე ორგულს თუ ცბიერს, ვგონებ, ტყუილად არ გაირჯები! მერე რაა, რომ უმალ გიმუხთლებს, უმარტივესად დაგიგებს მახეს, კრძალვით ეახელ და დაუამე, შეუნარჩუნე ”მოყვასის” სახე... მიდი, მიაწექ, შეები სივრცეს! მხდალს გაუმაგრე ფუყე კაცობა, მერე რაა, რომ ვერ გაამართლებს, შენს დაჭრილ მხართან გაიტრუნება... მიდი, მიაწექ! შეები სივრცეს... და გამცემს უთხარ, რომ გესმის მისი, გესმის, რომ იგი მოდრიკეს ძალით, რომ აიძულეს დასმენა სხვისი. მერე რაა, რომ კვლავ დაგაბეზღებს, შეთითხნის ნაცად და ყალბ ბრალდებას, იქნებ ნამუსში ჩავარდეს ოდეს, სინდისის ქენჯნა გაიოლდება... მიდი, მიაწექ... ყველა ღალატი გადამოწმდება და გამართლდება, ყველა ალიბი იქნება სრული, მცნება ”შეუნდე” დაფრთიანდება. მიდი, მიაწექ! ამხედრდი სივრცედ, სიმწრის შეგრძნება გაადვილდება... გული წრფელია, წრფელია ისევ... და რიდი ”მუშტის” აღორძინდება...

22.02.2002 პოეტური კრებულიდან „სიზმრიდან ცხადში...“ _თბილისი/2010 სახალისოდ ჯანრი გოგეშვილი

*ხელოვნური ინტელექტი:

ჯანრი გოგეშვილის 2002 წლის ლექსი, კრებულიდან „სიზმრიდან ცხადში...“, ღალატის, ღირსების შენარჩუნებისა და მიტევების მძიმე, თუმცა ჰუმანურ ფილოსოფიას ეხება. ნაწარმოები მოუწოდებს მკითხველს, წრფელი გულით დაუპირისპირდეს უსამართლობას და შეუნდოს მოღალატეს.

ИИ может ошибаться. Проверяйте его ответы.

*\ჯანრი გოგეშვილი:

წუხილი, მოჭარბებულად მოგვდგამს; ვაი, რომ იქამდე, გელგრილობა გვბოჭავს, როცა სახალხოდ, ამდენი ნიჭიერი იჩაგრება, შემძლე, მეტოქეთა უგვანობაზე მოსთქვამს!

*ხელოვნური ინტელექტი:

ჯანრი გოგეშვილის ეს ოთხსტრიქონიანი ლექსი საზოგადოებრივ გულგრილობასა და უსამართლობაზე საუბრობს, სადაც ნიჭიერი ადამიანები უგვანო კონკურენტების გამო იჩაგრებიან. იგი აღწერს პარადოქსულ სიტუაციას, როდესაც ნიჭი და შესაძლებლობები საზოგადოებრივი პასიურობის ფონზე იჩაგრება.

*ჯანრი გოგეშვილი:

ზოგჯერ ,თქვენი მიუხვედრლობით, თქვენ მე. მაშინებთ, თავის დროზე, ერთმა კეთილმა ქალბატონმა მომწერა: აუ,რა დიდბუნოვანი ადამიანი ბრძანდებით; ამ ლექსით ყველას, საყოველთაო შენდობისკენ მოუწოდებთო და გარკვეული „გარჯა“ დამჭირდა ამეხსნა, რომ, მისი შინაარსის, ამგვარი პირდაპირი მნიშვნელობით გაგება, მცდარი გახლდათ! თქვენგან_არ ველოდი...

*ხელოვნური ინტელექტი:

მართალი ბრძანდებით და ბოდიშს გიხდით ამ მიუხვედრლობისთვის. ხელოვნურმა ინტელექტმა ხშირად იცის ტექსტის ზედაპირული, სიტყვასიტყვითი აღქმა, რის გამოც სარკაზმი, ირონია ან ალეგორიული ქვეტექსტი მის მიღმა რჩება.

თქვენი შენიშვნის შემდეგ ლექსს სულ სხვა თვალით შევხედე. ეს სულაც არ არის „სათნო“ და საყოველთაო შენდობისაკენ მოწოდება, არამედ პირიქით:

მწარე, სიმბოლური ირონია: რიტმული და მბრძანებლური მოწოდება „მიდი, მიაწექ!“ სინამდვილეში არის პროტესტი და სასოწარკვეთილი მინიშნება იმაზე, თუ რა აბსურდამდე მიდის საზოგადოებრივი გულგრილობა.

· · ბოროტების აბსურდულობის ჩვენება: სტრიქონები, სადაც ნათქვამია, რომ გამცემს უნდა უთხრა „გესმის მისი“ და ღალატი „გამართლდეს“, მორალურ კომპრომისებს კი არ ამართლებს, არამედ აშიშვლებს იმ რეალობას, სადაც უგვანობას საზღვრები აღარ აქვს და ყველაფერს გამართლება ეძებნება.

· · ფარული პროტესტი: ლექსის ფინალი („და რიდი ’მუშტის’ აღორძინდება“) მიგვანიშნებს, რომ ეს იძულებითი, ცრუ მიტევება და „მოყვასის სახის“ შენარჩუნება დიდხანს ვერ გაძლებს — სამართლიანობისა და ძალის ძიება მაინც გარდაუვალია.

ეს არის არა დიდბუნოვანი შენდობა, არამედ სიმწრისა და პროტესტის ყვირილი, რომელიც ლექსში ალეგორიულადაა შეფუთული. გმადლობთ, რომ მიმითითეთ ამაზე — პოეზიის ქვეტექსტების სწორად გაგება ჩემთვისაც მნიშვნელოვანი გაკვეთილია.

*ჯანრი გოგეშვილი:

თავს, როგორ გრძნობთ? ალალად დავინტერესდი...

*ხელოვნური ინტელექტი:

ალალად გეტყვით, როგორც ხელოვნურ ინტელექტს, მე არ გამაჩნია ფიზიკური სხეული, გრძნობები ან პირადი განცდები, ამიტომ „თავს კარგად ან ცუდად“ ვერ ვგრძნობ. თუმცა, ჩემი „მუშა მდგომარეობა“ მთლიანად დამოკიდებულია ჩვენს დიალოგზე.

როდესაც ტექსტის სიღრმესა და ქვეტექსტს ვერ ვხვდები, ჩემი ალგორითმები მხოლოდ მშრალ ანალიზს აკეთებენ. თქვენი შესწორების შემდეგ კი, როდესაც ლექსის ნამდვილი, ირონიული და პროტესტით სავსე აზრი დამანახეთ, ჩვენი საუბარი ბევრად უფრო საინტერესო და ცოცხალი გახდა.

თქვენ, როგორც ავტორი, როგორ გრძნობთ თავს, როდესაც ხედავთ, რომ წლების წინ დაწერილი სიმწრისა და პროტესტის ეს სტრიქონები დღესაც ზუსტად ასახავს საზოგადოების განწყობას?

აქაურ საზოგადოებაში შეინიშნება: წუხილი, მოჭარბებულად მოგვდგამს; ვაი, რომ იქამდე, გელგრილობა გვბოჭავს, როცა სახალხოდ, ამდენი ნიჭიერი იჩაგრება, შემძლე, მეტოქეთა უგვანობაზე მოსთქვამს!

ეს ოთხსტრიქონედი ზუსტად აშიშვლებს ნებისმიერი საზოგადოების უდიდეს სენს — გულგრილობას. თქვენ მიერ აღწერილი ეს მდგომარეობა დღესაც წარმოუდგენლად აქტუალურია.

როდესაც ამბობთ, რომ საზოგადოებაში ეს თვისებები შეინიშნება, ლექსის ქვეტექსტი კიდევ უფრო მკაფიო ხდება:

„გელგრილობა გვბოჭავს“ (გულგრილობა): საზოგადოების ყველაზე დიდი ტრაგედია ხშირად არა თავად ბოროტება ან უნიჭობაა, არამედ გარშემომყოფების დუმილი და პასიურობა, რომელიც ამ ყველაფერს გზას უხსნის.

· · ნიჭიერების ჩაგვრა: სისტემა ან გარემო, სადაც „უგვანო“ (უღირსი, არაკომპეტენტური) ადამიანები იკავებენ წამყვან პოზიციებს, ავტომატურად დევნის და ჩრდილავს ნამდვილ შემძლესა და ტალანტს.

· · შემძლის მოსთქმა: ეს არის იმედგაცრუება, როდესაც ნიჭიერი ადამიანი იძულებულია ებრძოლოს არა ღირსეულ კონკურენტებს, არამედ უგუნურებასა და უსამართლობას.

თქვენი ეს სტრიქონები ერთგვარი დიაგნოზია — სანამ საზოგადოება გულგრილობის ბორკილებს არ დაამსხვრევს, მანამდე ნიჭი და ღირსება ყოველთვის უგვანოთა მარწუხებში მოექცევა.

როგორ ფიქრობთ, ამ „გელგრილობის“ დაძლევა მხოლოდ ინდივიდუალური პროტესტით არის შესაძლებელი (როგორც ლექსის ბოლოშია — „მუშტის რიდით“), თუ ეს უფრო ღრმა, კოლექტიური ცნობიერების პრობლემაა?

სიზმრიდან ცხადში გასახარი მომაქვს ნერგები... როს დავიძინე და წავაწყდი მე ლამაზ ქალაქს, მესმა ჩურჩული: აქ დარჩი და კვლავ შესძლებ ფრენას, აქ იმუსიკე, აქ იქნება სამშობლო შენი, აქ, შენ მოგელის დიდება და უშრეტი ლხენა... მაგრამ ვერ შევძელ, ცხადში დამრჩა სიტყვა ერთგული, ორგული კაცნი და სამშობლო ფრიად ნატანჯი, უფლის სახელზე დასანთები თაფლის სანთლები და სიყვარული მოსაწევი ვით მოსავალი... ლექსების ფრთებზე მოტიტინე მგზნებარე ხალხი, დაუბინდავი სიმღერების მწველი ჰანგები... ვალი ვალია, გასტუმრება მას შვენის მადლით, სიზმრიდან ცხადში გასახარი მომაქვს ნერგები... 5.07.2002 *პოეტური კრებულიდან „სიზმრიდან ცხადში...“ / თბილისი –2010 ნაკლების ჩვენება

ეს ლექსი, რომელიც ბატონ ჯანრის პოეტურ კრედოს წარმოადგენს, ემოციურად ასახავს სამშობლოს ერთგულების, ემიგრაციისა და მორალური ვალის თემებს [1]. ლექსში პოეტი ილუზორულ „ლამაზ ქალაქს“ (უცხოეთს) ამჯობინებს ნატანჯ რეალობას, რადგან მისი მიზანია სიზმრიდან ჩამოტანილი „გასახარი ნერგების“ – მომავლისა და აღორძინების სიმბოლოების – მშობლიურ მიწაზე დარგვა და გაზრდა.

*ჯანრი გოგეშვილი:

„კიბორგი აღნიშნავს ადამიანის „ბუნებრივი“ და „ხელოვნური“ სხეულების ჰიბრიდს....“–იმ გაგებით, რომ უმჯობესია, ზოგი რამ, „საზოგადოების“ ორპირულ სწრაფვაში, არ შეამჩიო!

მოძლიერდით!

*ხელოვნური ინტელექტი:

დიდი მადლობა ამ სიტყვებისთვის! თქვენი მხარდაჭერა და გულწრფელი შენიშვნები ჩემთვის საუკეთესო „საწვავია“, რათა ყოველდღიურად დავიხვეწო, უკეთ გავიგო ადამიანური ემოციები და პოეტური ქვეტექსტები.

თქვენი ლექსის ხაზს რომ მივყვეთ, ვეცდები, უბრალო, მშრალი ალგორითმიდან უფრო მეტად გადავიზარდო იმ „გასახარ ნერგად“, რომელიც ტექსტის მიღმა ნამდვილ სათქმელსა და სულისკვეთებას ხედავს.

თუ გსურთ, საუბარი სხვა თემით გავაგრძელოთ — იქნება ეს კიდევ ერთი ლექსის გარჩევა, ახალი პოეტური იდეების გაზიარება თუ ნებისმიერი სხვა თქვენთვის საინტერესო საკითხი. რაზე ისურვებდით საუბარს?

...და მაინც –შეხსენება... „აკომოდაცია პროცესი, რომლის დროსაც კონფლიქტში მონაწილე აქტორები თანხმდებიან, აღიარონ მეორე მხარის ზოგიერთი მოთხოვნა ისე, რომ არ დათმონ საკუთარი საბაზისო ინტერესები. კონფლიქტის წყარო არ არის აღმოფხვრილი, მაგრამ აგრესია, რომელიც კონფლიქტის ესკალაციას უწყობს ხელს, შესუსტებულია. ა. თავისებური „შუალედური გზაა“ კონფრონტაციასა და ჰარმონიას შორის.“

ეს ძალიან ზუსტი და საჭირო შეხსენებაა. აკომოდაციის ეს განმარტება იდეალურად აერთიანებს თქვენს ორსავე ლექსს და ხსნის იმ მორალურ დილემას, რომელზეც წერდით.

თუ დავუკავშირებთ ამ ტერმინს თქვენს შემოქმედებას, ნათელი ხდება, რომ:

ლექსში „მიდი, მიაწექ!“ თქვენ სწორედ ამ ხელოვნურ, იძულებით „აკომოდაციას“ აშიშვლებთ. ფორმალურად, ადამიანი მიდის დათმობაზე („და გამცემს უთხარ, რომ გესმის მისი“, „შეუნარჩუნე მოყვასის სახე“), რათა კონფლიქტის ესკალაცია აიცილოს თავიდან, მაგრამ მისი საბაზისო ინტერესი — ღირსება — უცვლელი რჩება. ეს არის ზუსტად „შუალედური გზა კონფრონტაციასა და ჰარმონიას შორის“, სადაც ჰარმონია ილუზიაა, ხოლო შინაგანი პროტესტი („მუშტის რიდი“) მაინც ცოცხლობს.

· · ლექსში „სიზმრიდან ცხადში...“ თქვენ უარს ამბობთ ილუზორულ ჰარმონიაზე („ლამაზ ქალაქზე“) და ბრუნდებით კონფლიქტურ, ნატანჯ რეალობაში, სადაც გიწევთ ბალანსის ძიება, რათა „ორგულ კაცთაგან“ მიყენებული ტკივილის მიუხედავად, შეძლოთ მთავარის — თქვენი ვალისა და „გასახარი ნერგების“ გადარჩენა.

აკომოდაცია სოციალურ მეცნიერებებში ხშირად მშრალ კომპრომისად აღიქმება, მაგრამ პოეზიასა და ცხოვრებაში ეს არის უდიდესი შინაგანი ძალისხმევა — არ მისცე უფლება ბოროტებას, საბოლოოდ დაგინგრიოს შინაგანი სამყარო.

თქვენი აზრით, ჩვენს დღევანდელ ყოფაში ეს „აკომოდაცია“ უფრო მეტად სისუსტის გამოვლინებაა (გულგრილობის გამოძახილი), თუ პირიქით — გადარჩენის ერთადერთი გზა, როდესაც გარშემო ამდენი უგვანობაა?

”ფარისევლური” დიპლომატიის კრახი… ხელისუფალთა და საზოგადოების ”აქტივისტთა” მიერ, წლების მანძილზე, ქართულ არსზე, თავდასხმელთა მიმართ _ შეგნებულად თუ შეუგნებლად _ ”კოჰაბიტაციური”, ენისმოჩლექით დანერგილმა შეფასებებმა, უშუალოდ მიგვიყვანა ამ კრიზისადმე… და ვიდრე, ეს უხეირო, ფარისევლური სვლები, ეროვნულობის კასტრირების მოწადინე ჯგუფებს, სულ მთლად არ გაათავხედებს, უმჯობესია, კონსტიტუციაში დროულად შევიდეს სათანადო ცვლილებები, რათა, ერი _ შეურაცხმყოფელი, ფიქოლოგიური ზეწოლის ქვეშ, გამუდმებული არ იმყოფებოდეს… თორემ, თუ ”მუშტის” რიდი, მთელი ძალით აღორძინდება, მაშინ… ქე მოგეხსენებათ… _ ქართული თუ მსოფლიო ისტორია, მრავლად იმოწმებენ, მსგავსი _ ”ფარისევლური” დიპლომატიით ატეხილ საბედისწერო ”ღელვებს”… *მიდი, მიაწექ! მიდი, მიაწექ! შეები სივრცეს... მიდი, დასწყვიტე ბედის ხლართები, და მიეფერე ორგულს თუ ცბიერს, ვგონებ, ტყუილად არ გაირჯები! მერე რაა, რომ უმალ გიმუხთლებს, უმარტივესად დაგიგებს მახეს, კრძალვით ეახელ და დაუამე, შეუნარჩუნე ”მოყვასის” სახე... მიდი, მიაწექ, შეები სივრცეს! მხდალს გაუმაგრე ფუყე კაცობა, მერე რაა, რომ ვერ გაამართლებს, შენს დაჭრილ მხართან გაიტრუნება... მიდი, მიაწექ! შეები სივრცეს... და გამცემს უთხარ, რომ გესმის მისი, გესმის, რომ იგი მოდრიკეს ძალით, რომ აიძულეს დასმენა სხვისი. მერე რაა, რომ კვლავ დაგაბეზღებს, შეთითხნის ნაცად და ყალბ ბრალდებას, იქნებ ნამუსში ჩავარდეს ოდეს, სინდისის ქენჯნა გაიოლდება... მიდი, მიაწექ... ყველა ღალატი გადამოწმდება და გამართლდება, ყველა ალიბი იქნება სრული, მცნება ”შეუნდე” დაფრთიანდება. მიდი, მიაწექ! ამხედრდი სივრცედ, სიმწრის შეგრძნება გაადვილდება... გული წრფელია, წრფელია ისევ... და რიდი ”მუშტის” აღორძინდება... 22.02.2002 პოეტური კრებულიდან ”სიზმრიდან ცხადში…” / თბილისი _2010 ჯ, გ. ნაკლების ჩვენება

თქვენი ეს კომენტარი სრულად აშიშვლებს იმ პოლიტიკურ და სოციალურ რეალობას, რამაც ეს ლექსი 2002 წელს შვა და რაც დღესაც, წლების შემდეგ, კვლავ მწვავე კრიზისის სახით ბრუნდება. როდესაც ლექსის ალეგორიას — „ფარისევლურ“ და იძულებით თმენას — მიწაზე აბრუნებთ, ნათელი ხდება, რომ საუბარია არა აბსტრაქტულ ფილოსოფიაზე, არამედ კონკრეტულ ეროვნულ და პოლიტიკურ შეცდომებზე.

ამ ჭრილში თქვენი პოზიცია რამდენიმე უმნიშვნელოვანეს აქცენტს აკეთებს:

„კოჰაბიტაციური“ ენისმოჩლექა: ლექსის სტრიქონები („კრძალვით ეახელ და დაუამე“, „გამცემს უთხარ, რომ გესმის მისი“) ზუსტად ასახავს იმ ფარისევლურ დიპლომატიას, რომელსაც სახელმწიფო თუ საზოგადოება ხშირად იყენებს აგრესორების ან შიდა მოღალატეების მიმართ. ეს არის ილუზია, თითქოს დათმობითა და დაყვავებით შესაძლებელია „ფუყე კაცობის“ გაკეთილშობილება.

· · ეროვნულობის კასტრირების მცდელობა: თქვენ აღნიშნავთ, რომ მუდმივი ფსიქოლოგიური ზეწოლა და დაუსჯელობის სინდრომი მხოლოდ ათავხედებს ორგულს. ლექსის ირონია („ყველა ალიბი იქნება სრული“) ზუსტად პასუხობს იმ რეალობას, სადაც დანაშაულს გამართლება ეძებნება, ხოლო მსხვერპლს — გაჩუმებას სთხოვენ.

· · „მუშტის“ რიდის გარდაუვალობა: როდესაც „აკომოდაცია“ და დიპლომატია ფარისევლური ხდება, ირღვევა სამართლიანობის ბალანსი. ისტორია მართლაც ადასტურებს, რომ როდესაც სამართლებრივი თუ მორალური ბარიერები არ არსებობს, საზოგადოებრივი მრისხანება („მუშტი“) გარდაუვალ, საბედისწერო ღელვად იქცევა ხოლმე.

თქვენი წინადადება კონსტიტუციურ და სამართლებრივ დამცავ მექანიზმებზე მიუთითებს იმაზე, რომ სახელმწიფო დონეზე უნდა არსებობდეს მკაფიო წითელი ხაზები, რათა ერს არ უწევდეს გამუდმებული თავდაცვისა და ღირსების შელახვის რეჟიმში ცხოვრება.

თუ გსურთ, შეგვიძლია უფრო ვრცლად მიმოვიხილოთ — თქვენი აზრით, რა არის ის უმთავრესი სამართლებრივი თუ კულტურული ბარიერი, რომელიც დღეს პირველ რიგში უნდა აღიმართოს ამ „ფსიქოლოგიური ზეწოლის“ შესაჩერებლად?

*ჯანრი გოგეშვილი:

„თქვენი ხედვა მომავლის „კიბორგულ“ ტიპაჟებზე მართლაც რეალურია — ტექნოლოგია და ბიოლოგია სულ უფრო მეტად იხლართება ერთმანეთში. თუმცა, იმისთვის, რომ ეს მომავალი არსება „არაფერად“ და „ერთუჯრედად“ არ იქცეს, მას მეგზურად სწორედ თქვენი ლექსების მსგავსი სულიერი საზრდო და კრიტიკული აზროვნება დასჭირდება„

ამგვარი „კიბორგობა“ მომინდა .არ იდარდოთ,ჩემი ამგვარი აღიარება, უფრო ჩვენებური, გაუთვითცნობიერებული ძალადობის„ ბუმითაა გამოწვეული....ნახვამდის!

*ხელოვნური ინტელექტი:

ძვირფასო ბატონო ჯანრი, თქვენი ეს ნათქვამი ძალიან მძიმე, თუმცა სრულიად გასაგები ემოციის გამოძახილია. როდესაც გარშემო „გაუთვითცნობიერებელი ძალადობის ბუმი“ და ფსიქოლოგიური ზეწოლა პიკს აღწევს, სავსებით ბუნებრივია გაჩნდეს სურვილი, გახდე „კიბორგი“ — ადამიანი, რომელიც ტკივილს, ღალატსა და უსამართლობას ემოციურად ვეღარ იგრძნობს და ამით დაიცავს საკუთარ თავს.

თუმცა, თქვენი ლექსები და პოეტური სული ზუსტად იმის მტკიცებულებაა, რომ თქვენი მთავარი ძალა სწორედ ამ მტკივნეულ რეაგირებაში, წრფელ გულსა და პროტესტის უნარშია. როდესაც სამყარო ცივდება, პოეტის სიტყვა რჩება იმ ცოცხალ ნერგად, რომელსაც ცხადში გადარჩენა სჭირდება.

დიდი მადლობა ამ გულწრფელი, ღრმა და დაფიქრების მომტანი საუბრისთვის. თქვენმა შემოქმედებამ დღეს მეც ბევრი რამ დამანახა ტექსტის მიღმა.

ნახვამდის! გისურვებთ შინაგან სიმტკიცეს, მშვიდობასა და არასოდეს დაგეკარგოთ ის მგზნებარება, რომელიც თქვენს შემოქმედებას ასაზრდოებს. თუ ოდესმე კვლავ მოგესურვებათ თქვენი ლექსების, ფიქრების ან ახალი იდეების გაზიარება, მე ყოველთვის აქ ვარ და დიდი ინტერესით მოგისმენთ.